Już niedługo konsultacje: Otwarte zasoby - źródło wiedzy i inspiracji

10.12.2012 | prawo w cyfrowym świecie, wykorzystanie informacji i zasobów | TAGI: Michał Boni, otwarte zasoby

- Do końca 2013 r. chcemy wprowadzić ustawę wspomagającą proces otwierania zasobów wiedzy i kultury za pośrednictwem internetu - powiedział Michał Boni otwierając 10 grudnia debatę o otwartych zasobach. - Dziś dzień szczególny –nobliści odbierają w Sztokholmie swoje nagrody. Warto się więc zastanowić, jaką rolę w historii ludzkości odgrywają zasoby wiedzy i kultury. Wielkie instytucje kultury, poczynając od Biblioteki Aleksandryjskiej w III w p.n.e., gromadziły zasoby po to, by się nimi dzielić. Dziś korzystamy z narzędzi, które mogą ten dostęp zrewolucjonizować - dodał.

Na dostępnych w sieci kolekcjach książek, danych, zdjęć, dzieł sztuki, nagrań filmowych czy muzycznych – czyli na otwartych zasobach publicznych skorzystamy wszyscy: uczniowie, nauczyciele, naukowcy czy przedsiębiorcy, pozytywnie wpłynie to na polską gospodarkę.

- Dostęp do zasobów publicznych jest warunkiem rozwoju społecznego. Dzięki temu ludzie będą mieli szansę na tworzenie innowacyjnych rozwiązań, szkoły będą lepiej uczyć, powstaną też narzędzia wspierające aktywność obywatelską – powiedział Boni. - Dzięki otwartym zasobom rozwiną się przedsiębiorstwa związane z internetem, a tym zwiększy się potencjał polskiej gospodarki – dodał.

 

ANIMACJA-LOGO-JABLKO 720x405 from MAC on Vimeo.

Działalność wielu bibliotek, archiwów, filmotek, muzeów czy instytucji naukowych polega nie tylko na gromadzeniu zasobów wiedzy, ale także udostępnianiu ich jak najszerszej grupie zainteresowanych. Część z tych zbiorów publicznych zostało już przeniesionych na nośnik cyfrowy i udostępnionych w sieci. Swoje zasoby udostępnia już dzisiaj między innymi Biblioteka Narodowa, Zachęta i Muzeum Sztuki Współczesnej.

- Kultura jest językiem, więc otwieranie jej zasobów umożliwia komunikację między ludźmi. To, co posiadamy, ma w nieskrępowany sposób inspirować tych, dla których działamy – podkreślił Tomasz Makowski z Biblioteki Narodowej. Za trzy miesiące zbiory Cyfrowej Biblioteki Narodowej przejdą kolejną metamorfozę i staną się jeszcze bardziej dostępne.

Z otwieranych zasobów skorzystają różne grupy społeczne. Udostępnienie w sieci lektur szkolnych, podręczników czy materiałów edukacyjnych uczniom i ich rodzicom ułatwi do nich dostęp, a nauczycielom pomoże przygotować ciekawsze lekcje. Otwarte zasoby edukacyjne są szansą zniwelowanie nierówności edukacyjnych i zapewnienie wszystkim młodym Polakom szans równego startu.

Wszyscy skorzystają też na łatwiejszym dostępie do rozrywki. Prawie dwa tysiące książek, do których wygasły prawa autorskie, jest już dostępnych w postaci e-booków dzięki serwisowi WolneLektury.pl. Portal Moje Polskie Radio udostępnia około setki kanałów tematycznych dostępnych też przez aplikację mobilną. Dostęp do internetu wystarczy, aby obejrzeć mapę Ptolemeusza, zobaczyć pierwsze wydanie „Sonetów” Mickiewicza, posłuchać koncertu archiwów Radia Wolna Europa, obejrzeć polskie kroniki filmowe czy przeczytać dzienniki Agnieszki Osieckiej.

Kultura jest językiem, więc otwieranie jej zasobów umożliwia komunikację między ludźmi

Z kolei na udostępnianiu artykułów publikowanych w czasopismach naukowych czy baz danych skorzystają naukowcy, którzy będą mogli wykorzystać je do swoich badań. Skorzysta też tzw. przemysł kreatywny, bo udostępnianie w sieci zasoby, będą mogły być twórczo przetwarzane przez ludzi, którzy szukają nowych pomysłów. Nasi przedsiębiorcy już rozwijają nowe modele biznesowe oparte na przetwarzaniu otwartych zasobów.

Otwieranie zasobów publicznych jest szansą na rozwój innowacji, a tym samym źródłem wzrostu gospodarczego. Neelie Kroes, komisarz Unii Europejskiej ds. agendy cyfrowej zabiega o to, by wszystkie kraje UE otwierały publiczne bazy danych, bo to dla europejskiej gospodarki żyła złota. Według szacunków Komisji Europejskiej bezpośrednie korzyści z otwierania zasobów publicznych wyniosą w skali Europy w wysokości 27 mld EUR, a pośrednie korzyści mogą sięgnąć nawet 140 mld.

Krok po kroku

Michał Boni przypomniał słowa premiera Tuska, że to, co powstaje za pieniądze publiczne, jest własnością publiczną. Dodał jednak, że otwieranie zasobów to proces długotrwały i stopniowy.

Pierwszym krokiem jest udostępnianie zasobów na potrzeby osób prywatnych, tych które po prostu chcą mieć dostęp dla siebie i swoich najbliższych. Docelowo zasoby będą udostępniane także dla celów komercyjnych czyli będzie można zarabiać na ich przetwarzaniu.

Trwają prace nad platformą E-podręczniki, która umożliwi udostępnienie multimedialnych i interaktywnych 18 e-podręczników, przeznaczonych do nauczania 14 przedmiotów w szkole podstawowej, gimnazjum i szkołach ponadgimnazjalnych. Do końca 2013 roku planuje się przygotowanie wersji testowych podręczników do matematyki, wszystkie podręczniki oraz 2500 materiałów dodatkowych zostaną udostępnione na zasadach pełnej otwartości w 2015 r.

Główny Urząd Statystyczny przygotowuje Portal Geostatystyczny, który w sposób przestrzenny będzie prezentował dane ze spisów powszechnych, na przykład dotyczące demografii, edukacji, rodzin, dojazdów do pracy, mieszkań i budynków, niepełnosprawności, dzietności kobiet. Dane te będą mogły być wykorzystane do badań naukowych oraz analiz na potrzeby przedsiębiorców.

Jak w tym pomoże ustawa?

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji będzie aktywnie zabiegać, aby jak najwięcej tych zasobów było otwieranych już w przyszłym roku.

Ważnym narzędziem w otwieraniu zasobów będzie nowa ustawa o otwartych zasobach. Konsultacje jej założeń zaczną się już za tydzień. - Przyszły rok jest czasem na debatę i na przyjęcie nowego prawa, po to, by nowe rozwiązania mogły zacząć wchodzić w życie w 2014 r. – wyjaśnił.

Ustawa ma na celu wprowadzenie precyzyjnej definicji zasobów publicznych i rozróżnienie ich od informacji publicznej oraz wprowadzenie jednolitych norm prawnych określających jasne kryteria i warunki korzystania z zasobów będących w posiadaniu podmiotów publicznych. Ustawa nie będzie narzucała przymusu, ma być stymulatorem dla długotrwałego i stopniowego procesu otwierania zasobów i pomagać rozwiązywać kwestie prawne.

Do finansowania tych działań będą wykorzystane środki z nowej perspektywy finansowej w Unii. Będzie to możliwe dzięki uruchomieniu Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa o wartości 10 mld złotych. Środki będą mogły między innymi być wykorzystane na finansowanie otwierania zasobów publicznych. Część instytucji będzie też musiała częściowo zmienić swój model działania.

Przykłady tego, co już jest dostępne (stopień otwartości jest różny)

Zbiór materiałów w zakresie metodologii, badań, analiz, raporty i publikacje dotyczące prowadzonych badań edukacyjnych. Można tu znaleźć przykładowe zadania z różnych przedmiotów - np. z języka polskiego w formie krzyżówki sprawdzającej czy uczeń przeczytał „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego lub przykłady doświadczeń z fizyki na sprawdzenie, co ma większą gęstość: masło czy olej.

Multimedialny podręcznik do nauki języka polskiego, polskiej historii, kultury i geografii dla dzieci polskich obywateli mieszkających za granicą. Dostęp do zasobów jest otwarty (nie wymaga logowania) i nieodpłatny. Każdy użytkownik ma prawo je powielać, kopiować, dystrybuować i zapisywać w formie pliku PDF na własnym komputerze, tablecie czy smartfonie.

Gromadzi i bezpłatnie udostępnia sprawdzone elektroniczne zasoby edukacyjne dla nauczycieli, scenariusze lekcji, multimedia takie jak na przykład film o bocianach na lekcje przyrody czy gry dydaktyczne.

Serwis internetowy łączący polskie biblioteki cyfrowe. Można za jego pomocą skorzystać z ponad miliona stu tysięcy publikacji, dostępnych jest 90 bibliotek, w tym biblioteki uczelni wyższych, Wolne Lektury (biblioteka internetowa czynna 24 godziny na dobę, 365 dni w roku i całkowicie darmowa. W jej zbiorach znajduje się ponad 1800 utworów, w tym wiele lektur szkolnych), czy Otwórz Książkę (cyfrowa kolekcja współczesnych książek naukowych, udostępnionych przez autorów).

 Dostęp do publikacji naukowych, w tym do czasopism naukowych zagranicznych i polskich m.in. z zakresu nauk humanistycznych, społecznych, technicznych, ekonomicznych, przyrodniczych.

 Zdigitalizowane niektóre zbiory np. Psałterz Floriański, oryginały Mickiewicza, mapy Ptolemeusza.

Imponujących rozmiarów zbiór, zachowane materiały są równie niezwykłe i różnorodne jak sama twórczość i osobowość poetki. Zbiór zawiera dwie podstawowe części: osobiste materiały poetki oraz część literacką, na którą składają się pamiątki takie jak programy teatralne, plakaty teatralne czy recenzje.

Filmoteka Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie to projekt cyfryzacji oraz udostępniania wybitnych filmów tworzonych przez artystów polskich z pola sztuk wizualnych w XX wieku i na początku XXI wieku. Filmoteka to również projekt badawczy i edukacyjny poświęcony medialnemu wymiarowi sztuki polskiej. Oprócz stworzenia miejsca archiwizacji filmów, Muzeum upublicznia je w internecie w celach edukacyjnych i promocyjnych działając w imieniu artystów oraz kierując się zasadą wolnego dostępu do wiedzy.

 Portal projektu edukacyjnego zawierający informacje i wykłady multimedialne dotyczące polskiego filmu fabularnego.

Portal prezentujący dzieła z kolekcji, materiały edukacyjne, dokumentacje wystaw i wernisaży, wybrane teksty z katalogów i gazet towarzyszących wystawom, filmy. Jest to wygodne narzędzie do przeglądania zbiorów online, poszukiwania informacji o artystach, ich pracach oraz wystawach w Zachęcie.

100 kanałów tematycznych na portalu, ponad kilkadziesiąt tysięcy plików audio w formie playlisty, np.: Z archiwum Radia Wolna Europa, Jan Paweł II w radiach wolności, Reportaże w Trójce, Przeboje PRL, Mann i Niedźwiecki, Open’er Festiwal.

Uporządkowany zbiór informacji za lata 1995-2011 o sytuacji społecznej, gospodarczej, demograficznej i o stanie środowiska, opisujący województwa, powiaty oraz gminy, a także regiony i podregiony. BDL zawiera ponad 255 tys. różnych informacji.

Dane z badań demograficznych za lata 2002 - 2011, prezentacje 510 gotowych tablic predefiniowanych lub umożliwia wygenerowanie indywidualnych zestawień.

Informacje dotyczące krajów i towarów eksportowanych i importowanych za lata 2004 – 2011 (dane roczne) oraz I i II kwartał 2012 r.

Informacje o podmiotach gospodarki narodowej prowadzących działalność od 1975 roku do stanu aktualnego.

Identyfikatory i nazwy jednostek podziału administracyjnego kraju, identyfikatory i nazwy miejscowości oraz centralny katalog ulic. Użytkownik może przeglądać bazę on-line lub pobrać pliki predefiniowane. Może również automatycznie pobierać dane z bazy TERYT przez oprogramowanie klienckie po stronie użytkownika.

 

Polecane aktualności